Μάθε ότι...

Απόφθεγμα

Είναι μια σύντομη ρήση στην οποία διατυπώνονται κρίσεις ως αξιώματα, απόψεις που θεωρούνται ότι έχουν αδιαμφισβήτητο κύρος και συνήθως διδακτικό χαρακτήρα. 

Αυτή τη στιγμή...

Βρίσκονται στην ιστοσελίδά μας 32 επισκέπτες και κανένα μέλος

Α- Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Κ - Λ - Μ -Ν - Ο - ΠΣ - Τ - Υ - Φ

 


 

 

Α

Αγάπη & Έρωτας

  • Καλύτερα να είσαι η αγάπη ενός γέρου παρά η σκλάβα ενός νέου.
  • Μάτια που δεν βλέπονται, γρήγορα λησμονιούνται.
  • Ο έρως χρόνια δεν κοιτά.
  • Αγάπη δίχως πείσματα, φαΐ δίχως νοστιμάδα.

 

Αγωγή & Παιδεία

  • Ό,τι μικρομάθαινες, δεν το γεροντάφηνες.
  • Μαθαίνει την τέχνη στου κασιδιάρη το κεφάλι.
  • Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις.

Αδιαφορία

  • Χέστηκε η φοράδα στ' αλώνι.
  • Από πίτα που δεν τρως, τί σε νοιάζει κι αν καεί.
  • Έπεσε η ζάχαρη στο μέλι και κάτι τρέχει.
  • Και μ' εκατό στη φυλακή και με τα λίγα μέσα.

Αδράνεια & Τεμπελιά

  • Ο τεμπέλης κι ο φαγάς ή χωροφύλακας ή παπάς.
  • Κάλλιο ένα καλό χουζούρι παρά της δουλειάς το νταβαντούρι.
  • Πέσε πίτα να σε φάω.
  • Άλλοι σπέρνουν και θερίζουν κι άλλοι τρών' και μαγαρίζουν.
  • Ο ύπνος θρέφει τα μωρά κι ο ήλιος τα μοσχάρια.
  • Άξιος είναι στο φαΐ και γρήγορος στον ύπνο.

Αίτιο & Αποτέλεσμα

  • Όποιος νύχτα περπατεί, λάσπες και σκατά πατεί.
  • Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα.
  • Θρέψε λύκο το χειμώνα, να σε φάει το καλοκαίρι.
  • Όποιος έχει τη μύγα, μυγιάζεται.
  • Αν δεν αστράψει, δεν βροντά.
  • Όπως έστρωσες, έτσι θα κοιμηθείς.

Αλήθεια & Ψέμα

  • Ο χορτάτος τον πεινασμένο δεν τον πιστεύει.
  • Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται.
  • Άλλος έχει τ' όνομα κι άλλος τη χάρη.
  • Από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια.

Ανάγκη

  • Η πείνα κάστρα πολεμά και κάστρα παραδίνει.
  • Όποιος μπαίνει στο χορό, χορεύει.

Αναζήτηση

  • Θα το βρει η τάβλα το καρφί της.
  • Στραβός βελόνι εγύρευε μέσα στην αχυρώνα.
  • Όποιος χτυπάει του ανοίγουνε κι όποιος γυρεύει βρίσκει.
  • Ψάχνει ψύλλους στ' άχυρα.
  • Στο μπόι σου βρίσκεις, στη γνώμη σου δε βρίσκεις.

Αναποτελεσματικότητα

  • Άρμεγε λαγούς και κούρευε χελώνες.
  • Στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα.
  • Της νύχτας τη δουλειά τη βλέπει η μέρα και γελά.
  • Τι έχεις Γιάννη; Τι είχα πάντα.
  • Τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς.
  • Τυφλός τυφλό οδήγαγε και οι δυο στο λάκκο πέσαν.
  • Τώρα που έγινε η θάλασσα γιαούρτι, δεν έχουμε κουτάλια.
  • Δεμένο σκυλί, πρόβατα δε φυλάει.
  • Πολύ κο-κο και κανένα αβγό.

Ανεπάρκεια

  • Ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη.
  • Ήταν στραβό το κλήμα, το 'φαγε κι ο γάιδαρος.
  • Τι είναι ο κάβουρας, τι είναι το ζουμί του.
  • Εδώ ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη.

Ανθρώπινες σχέσεις

  • Συμπεθέροι και κουμπάροι, τον πρώτο χρόνο έχουν τη χάρη.
  • Το 'να χέρι νίβει τ'άλλο και τα δυο το πρόσωπο.
  • Κράτα με να σε κρατώ, ν' ανεβούμε στο βουνό.
  • Δώσε θάρρος στο χωριάτη να σ' ανέβει στο κρεβάτι.
  • Στους δυο τρίτος δε χωρεί.
  • Σε ξένο φαΐ αλάτι μη ρίχνεις.
  • Δε με θέλεις μία οργιά, δε σε θέλω μία τριχιά.

Άνοδος & Κάθοδος

  • Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια.
  • Έχει ο καιρός γυρίσματα να πληρωθούν τα πείσματα.
  • Αφεντικά και δούλοι, το ίδιο γενήκαμε ούλοι.

Αντιφάσεις

  • Ο παπουτσής ξυπόλητος κι ο ράφτης μπαλωμένος.
  • Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ' αυτί μας.

Αξία & Ικανότητα

  • Βασιλικός κι αν μαραθεί, τη μυρωδιά την έχει.
  • Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας.
  • Άγιος που δε θαυματουργεί, μηδέ δοξολογιέται.

Αξιολόγηση

  • Μη με κοιτάς στο γύρισμα, γυρίζω παλικάρι. Να με κοιτάς στο λιόκρισμα που σπάω το λιθάρι.
  • Μην αγοράζεις γουρούνι στο σακί.

Απαξίωση

  • Στο γάμο πάει ο γάιδαρος ή για νερό ή για ξύλα.
  • Κάτι τρέχει στα γύφτικα.
  • Εδώ καράβια χάνονται, βαρκούλες αρμενίζουν.
  • Έχει κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια.
  • Έκανε τ' άχυρα κομμάτια.
  • Βροντάν όλα τα σίδερα, βροντά κι η σακοράφα.

Απειλές

  • Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά.
  • Κι ο Άγιος φοβέρα θέλει.
  • Θα φάει η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι.
  • Όταν ακούς την αρκούδα στου γείτονα την αυλή, καρτέρα τη και στη δική σου
  • Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και την κακή του μοίρα.
  • Σαν σ' αρέσει μπάρμπα-Λάμπρο, ξαναπέρνα από την Άνδρο.
  • Το σιγανό ποτάμι να φοβάσαι.

Απογοήτευση

  • Από το γάμο έρχομαι και μα την πείνα που 'χω.
  • Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δε γίναμε ευζώνοι.
  • Στολίστηκε η νύφη κι απόμεινε.

Απολαύσεις

  • Όπου γάμος και χαρά, η Βασίλω πρώτη.
  • Ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε κι ό,τι αρπάξει ο κώλος μας.
  • Γλυκάθηκε η γριά στο μέλι, θα φάει και το κουβέλι.
  • Παρασκευή και Σάββατο, ποτέ άφεγγο δε μένει.

Β


Βία

  • Είπ' ο ένας το 'να, ο άλλος τ' άλλο κι ο παπάς το "Κύριε ελέησον".
  • Ξύνεται στην γκλίτσα του τσοπάνη.
  • Το ξύλο βγήκε απ' τον Παράδεισο.

Βλακεία

  • Δεν ξέρει να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρο.
  • Τα μυαλά σου και μια λίρα και του μπογιατζή ο κόπανος.
  • Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση.
  • Το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται.

 

Γ


Γάμος

  • Κάλλιο στο παλούκι, πάρα σώγαμπρος.
  • Η νύφη όντας θα γεννηθεί, της πεθεράς θα μοιάσει.
  • Παπούτσι από τον τόπο σου κι ας είναι μπαλωμένο.
  • Ή μικρός-μικρός παντρέψου, ή μικρός καλογερέψου.
  • Πάρ' τον στο γάμο σου να σου πει και του χρόνου.
  • Όλη η βδομάδα του γαμπρού και η Κυριακή της νύφης.
  • Στις εννιά του μακαρίτη, άλλος μπήκε μες στο σπίτι.
  • Γυναίκα και καρπούζι η τύχη τα διαλέγει.
  • Γάμος εις τα γέρατα, ή σταυρός ή κέρατα.

Γηρατειά

  • Γέρος κι αν επαινεύτηκεν, ανήφορος το δείχνει.
  • Τώρα στα γεράματα, μάθε γέρο γράμματα.
  • Η γριά η κότα έχει το ζουμί.
  • Ο γέρος πάει ή από πέσιμο ή από χέσιμο.

Γνώση

  • Στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα.
  • Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο.
  • Να 'χαν οι κουρούνες γνώση, να μας δάνειζαν καμπόση.

Γυναίκα

  • Ο Θεός να σε φυλάει απ' το άδικο και από κακιά γυναίκα.
  • Η καλή νοικοκυρά, είναι δούλα και κυρά.

Δ


Δικαιολογίες

  • Ψάλε δεσπότη, με πονεί το δάχτυλο μου.
  • Όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια.
  • Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει.
  • Θέλω ν' αγιάσω κι ο διάβολος δεν μ' αφήνει.

Δικαιοσύνη

  • Ο Θεός αγαπάει τον κλέφτη, αλλά αγαπάει και τον νοικοκύρη.
  • Αν είσαι και παπάς, με την αράδα σου θα πάς.
  • Μην παίρνεις δίκιο ορφανού, ούτε τόπο ποταμού.

Δράση

  • Στη βράση κολλάει το σίδερο.
  • Μην περιμένεις να χιονίσει για να δεις μιαν άσπρη μέρα.

Δρόμος

  • Το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι.
  • Όποιος πάει ανάγυρα, πάει σπίτι του.

Ε


Εμμονές

  • Το πολύ το "Κύριε ελέησον" το βαριέται κι ο παπάς.
  • Η γριά το μισοχείμωνο ξυλάγγουρο γυρεύει.
  • Τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου.
  • Όλα τα πουλιά πάν' κι έρχονται κι ο σπουργίτης αναμένει.

Εμπειρία

  • Ο παθός και μαθός.
  • Μαθημένα τα βουνά απ' τα χιόνια.
  • Όποιος καεί με το χυλό, φυσάει και το γιαούρτι.
  • Πέντε μήνες έναν κόμπο, ένα μήνα πέντε κόμπους.

Εμπόδια & Δυσκολίες

  • Της φυλακής τα σίδερα είναι για τους λεβέντες.
  • Κάθε εμπόδιο για καλό.
  • Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται.
  • Όλ' ανάποδα κι ο γάμος την Τετράδη.

Εξαπάτηση

  • Ο άδειος ο τενεκές κάνει το μεγαλύτερο θόρυβο.
  • Μασάει η κατσίκα ταραμά;
  • Από 'ξω κούκλα κι από μέσα πανούκλα.
  • Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά.
  • Εγέλασές με μια φορά, ανάθεμα σε σένα, εγέλασές με δυο φορές, ανάθεμά μου εμένα.

Εξειδίκευση

  • Μάθε τέχνη κι άσ' τηνε κι άμα πεινάσεις πιάσ' τηνε.
  • Παλιά μου τέχνη κόσκινο.
  • Το αμπέλι, θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη και το καράβι στο γιαλό, θέλει καραβοκύρη.

Επιθυμίες

  • Ποιος στραβός δεν θέλει το φως του.
  • Όποιος θέλει τα πολλά, χάνει και τα λίγα.
  • Περί ορέξεως κολοκυθόπιτα.

Επικοινωνία

  • Ο λόγος σου με χόρτασε και τα ψωμί σου φάτο.
  • Άλλα λέει η θεία μου κι άλλα ακούν τ' αυτιά μου.
  • Χωριό που φαίνεται κολαούζο δε θέλει.
  • Βαράει το σαμάρι ν' ακούσει ο γάιδαρος.
  • Η σιωπή είναι χρυσός.
  • Εγώ το λέω στον σκύλο μου κι ο σκύλος στην ουρά του.
  • Τα λέει στην πεθερά για να τ' ακούσει η νύφη.
  • Όποιος δε μιλάει, τον θάφτουν ζωντανό.
  • Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.

Επιλογές

  • Άφησε το γάμο και πάει για πουρνάρια.
  • Ή παπάς παπάς ή ζευγάς ζευγάς.
  • Θέλεις θέρισε και δέσε, θέλεις δέσε και κουβάλα.
  • Θέλει και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο.

Εργασία

  • Ο λόγγος δεν εφοβήθει το τσεκούρι μα το στειλιάρι.
  • Αν ήταν καλή η δουλειά, θα δούλευε κι ο Δεσπότης.
  • Η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη.
  • Η έγνοια κάνει τη δουλειά κι η ξεγνοιασιά τον ύπνο.
  • Η γαϊδούρα σαράντα πουλάρια έκανε και το σαμάρι δεν της έλειψε.
  • Ράβε-ξήλωνε, δουλειά να μη σου λείπει.

Ερωτισμός

  • Αν δεν κουνήσει η σκύλα την ουρά της, ο σκύλος δεν πάει κοντά της.
  • Ανάρια ανάρια το φιλί, για να 'χει νοστιμάδα.
  • Φάε λάδι και έλα βράδυ.

Ευγνωμοσύνη

  • Πίνει η κότα το νερό, μα κοιτάει και το Θεό.

Ευκαιρίες

  • Το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη.
  • Βρήκαμε παπά, ας θάψουμε πέντε-έξι.

Εχθροί

  • Το ποτάμι κοιμάται, ο οχτρός δεν κοιμάται.


Ζ


Ζωή & Θάνατος

  • Σήμερα είμαστε, αύριο δεν είμαστε.
  • Η ζωή είναι ένα αγγούρι. Άλλος το τρώει και δροσίζεται και άλλος το τρώει και ζορίζεται.

Η


 

 

Ηγεσία

  • Το ψάρι βρομάει απ' το κεφάλι.
  • Όταν λείπει η γάτα, χορεύουν τα ποντίκια.

Θ


Θέληση & Δύναμη

  • Ο καλός ο μύλος όλα τ' αλέθει.
  • Όλα γίνονται. Μόνο του σπανού τα γένια δεν φυτρώνουν.
  • Ο επιμένων νικά.

Θλίψη & Πόνος

  • Το πολύ ταμάχι τρώει το στομάχι.
  • Μια στεναχώρια που μοιράζεται είναι μισή στεναχώρια.
  • Παρηγοριά στον άρρωστο ώσπου να βγει η ψυχή του.

Κ


Καιρός

  • Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, χαρά σ' εκείνον το ζευγά που' χει πολλά σπαρμένα.
  • Πάν' τα σύννεφα στην Πάτρα, πάν' τα ρέματα γιομάτα.
  • Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ' Αύγουστο σεγκούνι.
  • Το κρύο με το σακί μπαίνει και με το βελόνι βγαίνει.
  • Άσπρος ήλιος, μαύρη ημέρα.
  • Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί και χάσεις την ημέρα.
  • Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.
  • Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει.
  • Η θα βρέξει ή θα χιονίσει ή καλό καιρό θα κάνει.
  • Μάης βρεμένος μούστος μετρημένος.
  • Αν δεν λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είναι καλοκαίρι.

Κακία

  • Το γινάτι βγάζει μάτι.
  • Κακό χωριό τα λίγα σπίτια.
  • Ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται.
  • Όποιος σκάβει το λάκκο τ' αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα.
  • Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει.
  • Το μάτι σπάει την πέτρα.
  • Ο κακός χρόνος περνάει, ο κακός γείτονας δεν περνάει.

Καλοσύνη

  • Κάμε το καλό και ρίξ' το στο γιαλό.
  • Αφού έκαμες την εκκλησιά, κάμε και τ' άγιο βήμα.

Καταγωγή

  • Από αγκάθι βγαίνει ρόδο κι από ρόδο βγαίνει αγκάθι.
  • Κατά μάνα κατά κύρη, κατά γιό και θυγατέρα.
  • Η αλεπού εκατό χρονών, τ' αλεπουδάκια εκατόν δέκα.
  • Το αίμα νερό δεν γίνεται και άμα γενεί, δεν πίνεται.
  • Σόι πάει το βασίλειο.
  • Βρήκε ο γύφτος τη γενιά του κι αναγάλλιασε η καρδιά του.
  • Η αλεπού και το παιδί της, ένα τομάρι έχουνε.
  • Από κει που πήδησε η κατσίκα θα περάσει και το κατσικάκι.

Καταστροφή

  • Έρμα μαντριά γιομάτα λύκους.
  • Εμπήκ' ο λύκος στο μαντρί, αλί που 'χε το ένα.
  • Η φωτιά και το νερό δεν έχουν μαλλιά.

Κίνητρα

  • Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;
  • Με το στανιό ο σκύλος μαντρί δε φυλάει.

Κόστος & Τιμή

  • Ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ' αλεύρι.
  • Η φτήνια τρώει τον παρά.
  • Το φτηνό το κρέας το τρώνε τα σκυλιά.

Λ


Λάθη & Σφάλματα

  • Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρων' οι κότες.
  • Έβαλαν το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.

Λόγια

  • Ο Μανώλης, με τα λόγια, χτίζει ανώγια και κατώγια.
  • Λόγο είπα, λόγγο δεν έκαψα!
  • Όποιον λόγο πεις, τέτοιον και θ' ακούσεις.
  • Κάλλιο λόγια στο χωράφι, παρά μάγκανα στ' αλώνι.
  • Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
  • Όχι Γιάννης, Γιαννάκης.
  • Τα λόγια γυρίζουν το ποτάμι.
  • Τα λίγα λόγια ζάχαρη και τα καθόλου μέλι.

Λογική

  • Τρεις το λάδι, δυο το ξίδι, πέντε το λαδόξιδο.
  • Τα μισά της χιλιάδας πεντακόσια.

Μ


Ματαιοδοξία

  • Έκανε η μύγα κώλο κι έχεσε τον κόσμο όλο.
  • Έλα παππού να σου δείξω τ' αμπελοχώραφά σου.

Μέλλον

  • Εφτού που είσαι ήμουνα και δω που είμαι θα 'ρθεις.
  • Η καλή μέρα απ' το πρωί φαίνεται.
  • Καλομελέτα κι έρχεται.

Μέσα & Δυνατότητες

  • Αν δεν έχεις νύχια να ξυθείς, μην περιμένεις να σε ξύσει κανένας άλλος.
  • Άπλωνε τα πόδια σου μέχρι εκεί που σε παίρνει το πάπλωμα.
  • Έχει το πεπόνι, έχει και το μαχαίρι.
  • Που πας ξυπόλητος στ' αγκάθια.
  • Όποιος έχει τα γένια, έχει και τα χτένια.
  • Ο πνιγμένος απ' τα μαλλιά του πιάνεται.
  • Ρωτώντας πας στην Πόλη.
  • Ο που καβαλάει ξένο άλογο, μεσοδρομίς πεζεύει.
  • Ο άνθρωπος ό,τι μπορεί κι ο Θεός ό,τι θέλει.
  • Καλά είν' τα φαρδομάνικα, μα είν' για δεσποτάδες.

Μοναξιά

  • Σαν την καλαμιά στον κάμπο.
  • Όλοι αντάμα κι ο ψωριάρης χώρια.
  • Μοναχός σου μήτε στον παράδεισο.

Μυστικά

  • Ο βήχας, ο έρωτας και το χρήμα δεν κρύβονται.
  • Όποιος κρύβει την αρρώστια του, πάει με δαύτη.
  • Ο κόσμος το' χει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι.
  • Εμακρύναν οι ποδιές σου, σκεπαστήκαν οι πομπές σου.
  • Τα κουκουλώνει σαν τη γάτα.

Ν


 

 

Νους

  • Κοντά στο νου κι η γνώση.
  • Όποιος δεν έχει μυαλό, έχει πόδια.

Ντροπή

  • Τον ξεδιάντροπο φτύνανε κι έλεγε ψιχαλίζει.
  • Η δουλειά δεν είν' ντροπή και ντροπή είν' η τεμπελιά.
  • Έβγα έξω και πομπέψου κι έμπα μέσα και πορέψου.

Ο


Ομορφιά

  • Άσχημο παιδί στην κούνια, όμορφο στη ρούγα.
  • Μπρος στα κάλλη τι είναι ο πόνος.

Π


Παιδιά

  • Κάνε παιδιά να δεις καλό.
  • Γιος ο γαμπρός δε γίνεται κι η νύφη θυγατέρα.
  • Του παιδιού μου το παιδί,είναι δυο φορές παιδί μου.

Παράπονα

  • Άλλος μαυρομάτα και άλλος τσιμπλομάτα.
  • Δεν είμαι φαγάς, είμαι παραπονιάρης.

Πειθώς

  • Λέγε-λέγε το κοπέλι, κάνει την κυρά και θέλει.
  • Όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος.

Πολιτική & Εξουσία

  • Φωνή λαού οργή Θεού.
  • Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό.

Προβλήματα

  • Όποιος δεν έχει παντρέψει κόρη και δεν έχει κτίσει σπίτι, δεν ξέρει τι θα πει πρόβλημα.

Προνοητικότητα

  • Φύλαγε τα ρούχα σου να έχεις τα μισά.
  • Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν.

Προσαρμογή

  • Στο καλάθι δεν χωρεί, στο κοφίνι περισσεύει.
  • Κατά το ζώο και το φόρτωμα.
  • Δεν κάνει ούτε στο σακί ούτε στο σακούλι.
  • Ό,τι κάνει ο κόσμος, θα κάνει κι ο Κοσμάς.

Προσπάθεια

  • Κάθε αρχή και δύσκολη.
  • Δεν χωράνε δυο καρπούζια σε μια μασχάλη.

Σ


Σιγουριά

  • Χαρτιά γραμμένα, στόματα βουλωμένα.
  • Βασιλική διαταγή και τα σκυλιά δεμένα.
  • Στο τέλος ξυρίζουν το γαμπρό.
  • Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε.
  • Κάλλιο ένα και στο χέρι, παρά χίλια και καρτέρει.
  • Μη δεις ψηλό και φοβηθείς, κοντό κι αναθαρρέψεις.
  • Ακόμα δεν τον είδαμε και Γιάννη τον εβγάλαμε.
  • Μην κουνάς τα πόδια σου πριν ανεβείς στο γάιδαρο.
  • Μην παίζεις με τη φωτιά.

Σπίτι

  • Άμα δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει.

Συγκρούσεις

  • Κι εγώ κακό χερόβολο και συ κακό δεμάτι.
  • Μαλώνουνε σαν τις κακές συννυφάδες.
  • Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα.
  • Όποιος φτύνει κατά πάνω, φτύνει τα μούτρα του.
  • Φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης.

Σύγχυση

  • Μαντζουράνα στο κατώφλι, γάιδαρος στα κεραμίδια.
  • Από την πόλη έρχομαι και στην κορυφή κανέλα.
  • Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει.
  • Απ' τη λεχώνα κι απ' τη μαμή, εχάθη το παιδί.

Συμβιβασμός

  • Στην αναβροχιά, καλό είν' και το χαλάζι.
  • Όπως μου βαράνε χορεύω.
  • Απ' τα ολότελα, καλή και η Παναγιώταινα.

Συμβουλές

  • Άκουσε γέρου συμβουλή και παιδεμένου γνώση.
  • Αν αρτυθείς να είν' αρνί, αν κλέψεις ναν' χρυσάφι, κι αν αγαπήσεις και καμιά να τη ζηλεύει η γειτονιά.

Συμφέρον

  • Κοντά στο βασιλικό ποτίζεται κι η γλάστρα.
  • Δεν έγινα παπάς ν' αγιάσω, έγινα παπάς για να περάσω.
  • Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει.
  • Ο παπάς βλογάει πρώτα τα δικά του γένια.

Συναναστροφές

  • Όμοιος τον όμοιο κι η κοπριά στα λάχανα.
  • Με στραβό σαν κοιμηθείς, το πρωί θ' αλληθωρίζεις.
  • Κάνεις το χωριάτη φίλο; Κράτα και κομμάτι ξύλο.
  • Κατά φωνή και γάιδαρος.
  • Πως πάνε οι στραβοί στον Άδη; ένας κοντά στον άλλονε.

Συνήθεια

  • Καλόμαθε η γριά στα σύκα και εμπαινόβγαινε κι εζήτα.
  • Έμαθα γδυτός και ντρέπομαι ντυμένος.
  • Μεγάλο θάμα, τρεις μέρες.

Σχετικότητα

  • Κλαίν' οι χήρες, κλαίν' κι οι παντρεμένες.
  • Στους τυφλούς ο μονόφθαλμος βασιλεύει.
  • Ο κακός γείτονας κάνει τον καλό νοικοκύρη.

Τ


Τέλος

  • Τα στερνά νικούν τα πρώτα.
  • Το μυρμήγκι, σαν είναι να χαθεί, βγάζει φτερά.
  • Το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω.

Τύχη & Πεπρωμένο

  • Όποιου του μέλλει να πνιγεί, δεν πάει από κρεμάλα.
  • Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει.
  • Επαναλαμβανόμενη σύμπτωση παύει να είναι σύμπτωση.
  • Ο καλός καλό δεν έχει.
  • Κάθε ημέρα δεν είναι τ' Αϊ Γιαννιού.
  • Αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει.
  • Η τύχη βοηθάει τον τολμηρό.

Υ


Υγεία

  • Έχε τα πόδια σου ζεστά, την κεφαλή σου κρύα, τον στόμαχόν σου ελαφρύ,γιατρού δεν έχεις χρεία.
  • Τετάρτη και Παρασκευή τα νύχια σου μην κόψεις,την Κυριακή να μη λουσθείς, αν θέλεις να προκόψεις.
  • Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί, πότε ο κώλος τον πονεί.
  • Ο άρρωστος θέλει γιατρό κι ο πεθαμένος κλάμα.

Υπερβολές

  • Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μην πεις.
  • Σιγά μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου.
  • Έκαψ' την καλύβα του να μη τον τρων' οι ψύλλοι.
  • Όποιος έχει πολύ πιπέρι, ρίχνει και στα λάχανα.
  • Όλα τα 'χε η Μαριορή, ο φερετζές της έλειπε.
  • Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα.
  • Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα και μικρό καλάθι.

Υποκρισία

  • Κίνησε ο Οβριός για το παζάρι κι ήταν ημέρα Σάββατο.
  • Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις.
  • Στην γειτονιά τριαντάφυλλο και μες στο σπίτι αγκάθι.

Υπόληψη

  • Κάλλιο να σου βγει το μάτι παρά το όνομα.
  • Η τιμή τιμή δεν έχει και χαρά στον που την έχει.
  • Κάλλια 'χω να με βλαστημούν, παρά να με λυπούνται.

Υπομονή

  • Το καλό πράγμα αργεί να γίνει.
  • Και τα καλά δεχούμενα, και τα κακά.
  • Φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι.

Υποσχέσεις

  • Μην τάξεις σ' άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι.
  • Αλλού τα κακαρίσματα κι αλλού γεννάν' οι κότες.
  • Ψάρια στο γιαλό, τόσο τα πουλώ.

Φ


Φαϊ

  • Αν ήταν η ζήλια ψώρα, θα γέμιζε όλη η χώρα.
  • Ν' άκουγε ο Θεός τον κόρακα, όλοι οι γάιδαροι θα ψοφούσαν.

Φιλία

  • Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους.
  • Αν δε ταιριάζαμε, δεν θα συμπεθεριάζαμε.
  • Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι.
  • Ο καλός φίλος στην ανάγκη φαίνεται.
  • Αν έχεις τέτοιους φίλους, τι τους θέλεις τους εχθρούς.
  • Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει.
  • Αγάπα το φίλο σου με τα ελαττώματά του.
  • Βρήκε ο Φίλιππος το Ναθαναήλ.
  • Δείξε μου τους φίλους σου, να σου πω ποιος είσαι.

Φόβος

  • Ο φόβος φυλάει τα έρμα.
  • Ο διάβολος έχει πολλά ποδάρια.
  • Άμα δεις λαγόν εμπρός σου, τρεις φορές καν' το σταυρό σου.
  • Ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται.
  • Φοβάται ο Γιάννης το θεριό, και το θεριό το Γιάννη.
  • Καθαρός ουρανός αστραπές δε φοβάται.
  • Δε φοβάται ο παστουρμάς τ' αλάτι.

Φτώχεια

  • Αργεί ο Θεός και σκάει ο φτωχός.
  • Του φτωχού το εύρημα, ή καρφί ή πέταλο.
  • Νηστεύει ο δούλος του Θεού, γιατί δεν έχει να φάει.
  • Έχει ο σάκος άλευρα; Χριστός Ανέστη. Δεν έχει; θάνατον πατήσας.
  • Ψωμί δεν έχουμε, τυρί ζητάμε.
  • Τον φτωχό και το χωριάτη ξένη έγνοια το γερνάει.
  • Η φτώχεια θέλει καλοπέραση.
  • Όπου φτωχός κι η μοίρα του.
  • Φτωχό τ' αρνί, πλατιά ουρά.
  • Η φτώχεια φέρνει γκρίνια.

Φύση & Περιβάλλον

  • Ο Μάης έχει τ' όνομα κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
  • Να 'σαι καλά τον Αύγουστο που 'ναι παχιές οι μύγες.
  • Ο Απρίλης με τα λούλουδα και ο Μάης με τα ρόδα.