Μάθε ότι...

Παροιμία

Είναι ένα σύντομο λαϊκό γνωμικό (έμμετρο ή πεζό) που εκφράζει αλληγορικά ή σκωπτικά μια αλήθεια και που αποτελεί προϊόν μακρόχρονης πείρας και λέγεται για να παραδειγματίσει, να διδάξει ή για να σχολιάσει μια κατάσταση

Αυτή τη στιγμή...

Βρίσκονται στην ιστοσελίδά μας 19 επισκέπτες και κανένα μέλος

Α- Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Κ - Λ - Μ -Ν - Ο - ΠΣ - Τ - Υ - Φ

 


 

 

Α

Αγάπη & Έρωτας

  • Καλύτερα να είσαι η αγάπη ενός γέρου παρά η σκλάβα ενός νέου.
  • Μάτια που δεν βλέπονται, γρήγορα λησμονιούνται.
  • Ο έρως χρόνια δεν κοιτά.
  • Αγάπη δίχως πείσματα, φαΐ δίχως νοστιμάδα.

 

Αγωγή & Παιδεία

  • Ό,τι μικρομάθαινες, δεν το γεροντάφηνες.
  • Μαθαίνει την τέχνη στου κασιδιάρη το κεφάλι.
  • Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις.

Αδιαφορία

  • Χέστηκε η φοράδα στ' αλώνι.
  • Από πίτα που δεν τρως, τί σε νοιάζει κι αν καεί.
  • Έπεσε η ζάχαρη στο μέλι και κάτι τρέχει.
  • Και μ' εκατό στη φυλακή και με τα λίγα μέσα.

Αδράνεια & Τεμπελιά

  • Ο τεμπέλης κι ο φαγάς ή χωροφύλακας ή παπάς.
  • Κάλλιο ένα καλό χουζούρι παρά της δουλειάς το νταβαντούρι.
  • Πέσε πίτα να σε φάω.
  • Άλλοι σπέρνουν και θερίζουν κι άλλοι τρών' και μαγαρίζουν.
  • Ο ύπνος θρέφει τα μωρά κι ο ήλιος τα μοσχάρια.
  • Άξιος είναι στο φαΐ και γρήγορος στον ύπνο.

Αίτιο & Αποτέλεσμα

  • Όποιος νύχτα περπατεί, λάσπες και σκατά πατεί.
  • Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα.
  • Θρέψε λύκο το χειμώνα, να σε φάει το καλοκαίρι.
  • Όποιος έχει τη μύγα, μυγιάζεται.
  • Αν δεν αστράψει, δεν βροντά.
  • Όπως έστρωσες, έτσι θα κοιμηθείς.

Αλήθεια & Ψέμα

  • Ο χορτάτος τον πεινασμένο δεν τον πιστεύει.
  • Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται.
  • Άλλος έχει τ' όνομα κι άλλος τη χάρη.
  • Από μικρό κι από τρελό μαθαίνεις την αλήθεια.

Ανάγκη

  • Η πείνα κάστρα πολεμά και κάστρα παραδίνει.
  • Όποιος μπαίνει στο χορό, χορεύει.

Αναζήτηση

  • Θα το βρει η τάβλα το καρφί της.
  • Στραβός βελόνι εγύρευε μέσα στην αχυρώνα.
  • Όποιος χτυπάει του ανοίγουνε κι όποιος γυρεύει βρίσκει.
  • Ψάχνει ψύλλους στ' άχυρα.
  • Στο μπόι σου βρίσκεις, στη γνώμη σου δε βρίσκεις.

Αναποτελεσματικότητα

  • Άρμεγε λαγούς και κούρευε χελώνες.
  • Στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα.
  • Της νύχτας τη δουλειά τη βλέπει η μέρα και γελά.
  • Τι έχεις Γιάννη; Τι είχα πάντα.
  • Τον αράπη κι αν τον πλένεις, το σαπούνι σου χαλάς.
  • Τυφλός τυφλό οδήγαγε και οι δυο στο λάκκο πέσαν.
  • Τώρα που έγινε η θάλασσα γιαούρτι, δεν έχουμε κουτάλια.
  • Δεμένο σκυλί, πρόβατα δε φυλάει.
  • Πολύ κο-κο και κανένα αβγό.

Ανεπάρκεια

  • Ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη.
  • Ήταν στραβό το κλήμα, το 'φαγε κι ο γάιδαρος.
  • Τι είναι ο κάβουρας, τι είναι το ζουμί του.
  • Εδώ ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη.

Ανθρώπινες σχέσεις

  • Συμπεθέροι και κουμπάροι, τον πρώτο χρόνο έχουν τη χάρη.
  • Το 'να χέρι νίβει τ'άλλο και τα δυο το πρόσωπο.
  • Κράτα με να σε κρατώ, ν' ανεβούμε στο βουνό.
  • Δώσε θάρρος στο χωριάτη να σ' ανέβει στο κρεβάτι.
  • Στους δυο τρίτος δε χωρεί.
  • Σε ξένο φαΐ αλάτι μη ρίχνεις.
  • Δε με θέλεις μία οργιά, δε σε θέλω μία τριχιά.

Άνοδος & Κάθοδος

  • Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια.
  • Έχει ο καιρός γυρίσματα να πληρωθούν τα πείσματα.
  • Αφεντικά και δούλοι, το ίδιο γενήκαμε ούλοι.

Αντιφάσεις

  • Ο παπουτσής ξυπόλητος κι ο ράφτης μπαλωμένος.
  • Βρακί δεν έχει ο κώλος μας, γαρίφαλο στ' αυτί μας.

Αξία & Ικανότητα

  • Βασιλικός κι αν μαραθεί, τη μυρωδιά την έχει.
  • Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας.
  • Άγιος που δε θαυματουργεί, μηδέ δοξολογιέται.

Αξιολόγηση

  • Μη με κοιτάς στο γύρισμα, γυρίζω παλικάρι. Να με κοιτάς στο λιόκρισμα που σπάω το λιθάρι.
  • Μην αγοράζεις γουρούνι στο σακί.

Απαξίωση

  • Στο γάμο πάει ο γάιδαρος ή για νερό ή για ξύλα.
  • Κάτι τρέχει στα γύφτικα.
  • Εδώ καράβια χάνονται, βαρκούλες αρμενίζουν.
  • Έχει κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια.
  • Έκανε τ' άχυρα κομμάτια.
  • Βροντάν όλα τα σίδερα, βροντά κι η σακοράφα.

Απειλές

  • Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά.
  • Κι ο Άγιος φοβέρα θέλει.
  • Θα φάει η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι.
  • Όταν ακούς την αρκούδα στου γείτονα την αυλή, καρτέρα τη και στη δική σου
  • Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και την κακή του μοίρα.
  • Σαν σ' αρέσει μπάρμπα-Λάμπρο, ξαναπέρνα από την Άνδρο.
  • Το σιγανό ποτάμι να φοβάσαι.

Απογοήτευση

  • Από το γάμο έρχομαι και μα την πείνα που 'χω.
  • Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δε γίναμε ευζώνοι.
  • Στολίστηκε η νύφη κι απόμεινε.

Απολαύσεις

  • Όπου γάμος και χαρά, η Βασίλω πρώτη.
  • Ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε κι ό,τι αρπάξει ο κώλος μας.
  • Γλυκάθηκε η γριά στο μέλι, θα φάει και το κουβέλι.
  • Παρασκευή και Σάββατο, ποτέ άφεγγο δε μένει.

Β


Βία

  • Είπ' ο ένας το 'να, ο άλλος τ' άλλο κι ο παπάς το "Κύριε ελέησον".
  • Ξύνεται στην γκλίτσα του τσοπάνη.
  • Το ξύλο βγήκε απ' τον Παράδεισο.

Βλακεία

  • Δεν ξέρει να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρο.
  • Τα μυαλά σου και μια λίρα και του μπογιατζή ο κόπανος.
  • Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση.
  • Το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται.

 

Γ


Γάμος

  • Κάλλιο στο παλούκι, πάρα σώγαμπρος.
  • Η νύφη όντας θα γεννηθεί, της πεθεράς θα μοιάσει.
  • Παπούτσι από τον τόπο σου κι ας είναι μπαλωμένο.
  • Ή μικρός-μικρός παντρέψου, ή μικρός καλογερέψου.
  • Πάρ' τον στο γάμο σου να σου πει και του χρόνου.
  • Όλη η βδομάδα του γαμπρού και η Κυριακή της νύφης.
  • Στις εννιά του μακαρίτη, άλλος μπήκε μες στο σπίτι.
  • Γυναίκα και καρπούζι η τύχη τα διαλέγει.
  • Γάμος εις τα γέρατα, ή σταυρός ή κέρατα.

Γηρατειά

  • Γέρος κι αν επαινεύτηκεν, ανήφορος το δείχνει.
  • Τώρα στα γεράματα, μάθε γέρο γράμματα.
  • Η γριά η κότα έχει το ζουμί.
  • Ο γέρος πάει ή από πέσιμο ή από χέσιμο.

Γνώση

  • Στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα.
  • Άνθρωπος αγράμματος, ξύλο απελέκητο.
  • Να 'χαν οι κουρούνες γνώση, να μας δάνειζαν καμπόση.

Γυναίκα

  • Ο Θεός να σε φυλάει απ' το άδικο και από κακιά γυναίκα.
  • Η καλή νοικοκυρά, είναι δούλα και κυρά.

Δ


Δικαιολογίες

  • Ψάλε δεσπότη, με πονεί το δάχτυλο μου.
  • Όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια.
  • Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει.
  • Θέλω ν' αγιάσω κι ο διάβολος δεν μ' αφήνει.

Δικαιοσύνη

  • Ο Θεός αγαπάει τον κλέφτη, αλλά αγαπάει και τον νοικοκύρη.
  • Αν είσαι και παπάς, με την αράδα σου θα πάς.
  • Μην παίρνεις δίκιο ορφανού, ούτε τόπο ποταμού.

Δράση

  • Στη βράση κολλάει το σίδερο.
  • Μην περιμένεις να χιονίσει για να δεις μιαν άσπρη μέρα.

Δρόμος

  • Το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι.
  • Όποιος πάει ανάγυρα, πάει σπίτι του.

Ε


Εμμονές

  • Το πολύ το "Κύριε ελέησον" το βαριέται κι ο παπάς.
  • Η γριά το μισοχείμωνο ξυλάγγουρο γυρεύει.
  • Τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου.
  • Όλα τα πουλιά πάν' κι έρχονται κι ο σπουργίτης αναμένει.

Εμπειρία

  • Ο παθός και μαθός.
  • Μαθημένα τα βουνά απ' τα χιόνια.
  • Όποιος καεί με το χυλό, φυσάει και το γιαούρτι.
  • Πέντε μήνες έναν κόμπο, ένα μήνα πέντε κόμπους.

Εμπόδια & Δυσκολίες

  • Της φυλακής τα σίδερα είναι για τους λεβέντες.
  • Κάθε εμπόδιο για καλό.
  • Ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται.
  • Όλ' ανάποδα κι ο γάμος την Τετράδη.

Εξαπάτηση

  • Ο άδειος ο τενεκές κάνει το μεγαλύτερο θόρυβο.
  • Μασάει η κατσίκα ταραμά;
  • Από 'ξω κούκλα κι από μέσα πανούκλα.
  • Τα ράσα δεν κάνουν τον παπά.
  • Εγέλασές με μια φορά, ανάθεμα σε σένα, εγέλασές με δυο φορές, ανάθεμά μου εμένα.

Εξειδίκευση

  • Μάθε τέχνη κι άσ' τηνε κι άμα πεινάσεις πιάσ' τηνε.
  • Παλιά μου τέχνη κόσκινο.
  • Το αμπέλι, θέλει αμπελουργό, το σπίτι νοικοκύρη και το καράβι στο γιαλό, θέλει καραβοκύρη.

Επιθυμίες

  • Ποιος στραβός δεν θέλει το φως του.
  • Όποιος θέλει τα πολλά, χάνει και τα λίγα.
  • Περί ορέξεως κολοκυθόπιτα.

Επικοινωνία

  • Ο λόγος σου με χόρτασε και τα ψωμί σου φάτο.
  • Άλλα λέει η θεία μου κι άλλα ακούν τ' αυτιά μου.
  • Χωριό που φαίνεται κολαούζο δε θέλει.
  • Βαράει το σαμάρι ν' ακούσει ο γάιδαρος.
  • Η σιωπή είναι χρυσός.
  • Εγώ το λέω στον σκύλο μου κι ο σκύλος στην ουρά του.
  • Τα λέει στην πεθερά για να τ' ακούσει η νύφη.
  • Όποιος δε μιλάει, τον θάφτουν ζωντανό.
  • Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει και κόκαλα τσακίζει.

Επιλογές

  • Άφησε το γάμο και πάει για πουρνάρια.
  • Ή παπάς παπάς ή ζευγάς ζευγάς.
  • Θέλεις θέρισε και δέσε, θέλεις δέσε και κουβάλα.
  • Θέλει και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο.

Εργασία

  • Ο λόγγος δεν εφοβήθει το τσεκούρι μα το στειλιάρι.
  • Αν ήταν καλή η δουλειά, θα δούλευε κι ο Δεσπότης.
  • Η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη.
  • Η έγνοια κάνει τη δουλειά κι η ξεγνοιασιά τον ύπνο.
  • Η γαϊδούρα σαράντα πουλάρια έκανε και το σαμάρι δεν της έλειψε.
  • Ράβε-ξήλωνε, δουλειά να μη σου λείπει.

Ερωτισμός

  • Αν δεν κουνήσει η σκύλα την ουρά της, ο σκύλος δεν πάει κοντά της.
  • Ανάρια ανάρια το φιλί, για να 'χει νοστιμάδα.
  • Φάε λάδι και έλα βράδυ.

Ευγνωμοσύνη

  • Πίνει η κότα το νερό, μα κοιτάει και το Θεό.

Ευκαιρίες

  • Το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη.
  • Βρήκαμε παπά, ας θάψουμε πέντε-έξι.

Εχθροί

  • Το ποτάμι κοιμάται, ο οχτρός δεν κοιμάται.


Ζ


Ζωή & Θάνατος

  • Σήμερα είμαστε, αύριο δεν είμαστε.
  • Η ζωή είναι ένα αγγούρι. Άλλος το τρώει και δροσίζεται και άλλος το τρώει και ζορίζεται.

Η


 

 

Ηγεσία

  • Το ψάρι βρομάει απ' το κεφάλι.
  • Όταν λείπει η γάτα, χορεύουν τα ποντίκια.

Θ


Θέληση & Δύναμη

  • Ο καλός ο μύλος όλα τ' αλέθει.
  • Όλα γίνονται. Μόνο του σπανού τα γένια δεν φυτρώνουν.
  • Ο επιμένων νικά.

Θλίψη & Πόνος

  • Το πολύ ταμάχι τρώει το στομάχι.
  • Μια στεναχώρια που μοιράζεται είναι μισή στεναχώρια.
  • Παρηγοριά στον άρρωστο ώσπου να βγει η ψυχή του.

Κ


Καιρός

  • Αν βρέξει ο Απρίλης δυο νερά κι ο Μάης άλλο ένα, χαρά σ' εκείνον το ζευγά που' χει πολλά σπαρμένα.
  • Πάν' τα σύννεφα στην Πάτρα, πάν' τα ρέματα γιομάτα.
  • Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ' Αύγουστο σεγκούνι.
  • Το κρύο με το σακί μπαίνει και με το βελόνι βγαίνει.
  • Άσπρος ήλιος, μαύρη ημέρα.
  • Μη σε γελάσει ο Μάρτης το πρωί και χάσεις την ημέρα.
  • Μάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.
  • Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει.
  • Η θα βρέξει ή θα χιονίσει ή καλό καιρό θα κάνει.
  • Μάης βρεμένος μούστος μετρημένος.
  • Αν δεν λαλήσει ο τζίτζικας, δεν είναι καλοκαίρι.

Κακία

  • Το γινάτι βγάζει μάτι.
  • Κακό χωριό τα λίγα σπίτια.
  • Ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται.
  • Όποιος σκάβει το λάκκο τ' αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα.
  • Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει.
  • Το μάτι σπάει την πέτρα.
  • Ο κακός χρόνος περνάει, ο κακός γείτονας δεν περνάει.

Καλοσύνη

  • Κάμε το καλό και ρίξ' το στο γιαλό.
  • Αφού έκαμες την εκκλησιά, κάμε και τ' άγιο βήμα.

Καταγωγή

  • Από αγκάθι βγαίνει ρόδο κι από ρόδο βγαίνει αγκάθι.
  • Κατά μάνα κατά κύρη, κατά γιό και θυγατέρα.
  • Η αλεπού εκατό χρονών, τ' αλεπουδάκια εκατόν δέκα.
  • Το αίμα νερό δεν γίνεται και άμα γενεί, δεν πίνεται.
  • Σόι πάει το βασίλειο.
  • Βρήκε ο γύφτος τη γενιά του κι αναγάλλιασε η καρδιά του.
  • Η αλεπού και το παιδί της, ένα τομάρι έχουνε.
  • Από κει που πήδησε η κατσίκα θα περάσει και το κατσικάκι.

Καταστροφή

  • Έρμα μαντριά γιομάτα λύκους.
  • Εμπήκ' ο λύκος στο μαντρί, αλί που 'χε το ένα.
  • Η φωτιά και το νερό δεν έχουν μαλλιά.

Κίνητρα

  • Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;
  • Με το στανιό ο σκύλος μαντρί δε φυλάει.

Κόστος & Τιμή

  • Ακριβός στα πίτουρα και φτηνός στ' αλεύρι.
  • Η φτήνια τρώει τον παρά.
  • Το φτηνό το κρέας το τρώνε τα σκυλιά.

Λ


Λάθη & Σφάλματα

  • Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρων' οι κότες.
  • Έβαλαν το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.

Λόγια

  • Ο Μανώλης, με τα λόγια, χτίζει ανώγια και κατώγια.
  • Λόγο είπα, λόγγο δεν έκαψα!
  • Όποιον λόγο πεις, τέτοιον και θ' ακούσεις.
  • Κάλλιο λόγια στο χωράφι, παρά μάγκανα στ' αλώνι.
  • Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια.
  • Όχι Γιάννης, Γιαννάκης.
  • Τα λόγια γυρίζουν το ποτάμι.
  • Τα λίγα λόγια ζάχαρη και τα καθόλου μέλι.

Λογική

  • Τρεις το λάδι, δυο το ξίδι, πέντε το λαδόξιδο.
  • Τα μισά της χιλιάδας πεντακόσια.

Μ


Ματαιοδοξία

  • Έκανε η μύγα κώλο κι έχεσε τον κόσμο όλο.
  • Έλα παππού να σου δείξω τ' αμπελοχώραφά σου.

Μέλλον

  • Εφτού που είσαι ήμουνα και δω που είμαι θα 'ρθεις.
  • Η καλή μέρα απ' το πρωί φαίνεται.
  • Καλομελέτα κι έρχεται.

Μέσα & Δυνατότητες

  • Αν δεν έχεις νύχια να ξυθείς, μην περιμένεις να σε ξύσει κανένας άλλος.
  • Άπλωνε τα πόδια σου μέχρι εκεί που σε παίρνει το πάπλωμα.
  • Έχει το πεπόνι, έχει και το μαχαίρι.
  • Που πας ξυπόλητος στ' αγκάθια.
  • Όποιος έχει τα γένια, έχει και τα χτένια.
  • Ο πνιγμένος απ' τα μαλλιά του πιάνεται.
  • Ρωτώντας πας στην Πόλη.
  • Ο που καβαλάει ξένο άλογο, μεσοδρομίς πεζεύει.
  • Ο άνθρωπος ό,τι μπορεί κι ο Θεός ό,τι θέλει.
  • Καλά είν' τα φαρδομάνικα, μα είν' για δεσποτάδες.

Μοναξιά

  • Σαν την καλαμιά στον κάμπο.
  • Όλοι αντάμα κι ο ψωριάρης χώρια.
  • Μοναχός σου μήτε στον παράδεισο.

Μυστικά

  • Ο βήχας, ο έρωτας και το χρήμα δεν κρύβονται.
  • Όποιος κρύβει την αρρώστια του, πάει με δαύτη.
  • Ο κόσμος το' χει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι.
  • Εμακρύναν οι ποδιές σου, σκεπαστήκαν οι πομπές σου.
  • Τα κουκουλώνει σαν τη γάτα.

Ν


 

 

Νους

  • Κοντά στο νου κι η γνώση.
  • Όποιος δεν έχει μυαλό, έχει πόδια.

Ντροπή

  • Τον ξεδιάντροπο φτύνανε κι έλεγε ψιχαλίζει.
  • Η δουλειά δεν είν' ντροπή και ντροπή είν' η τεμπελιά.
  • Έβγα έξω και πομπέψου κι έμπα μέσα και πορέψου.

Ο


Ομορφιά

  • Άσχημο παιδί στην κούνια, όμορφο στη ρούγα.
  • Μπρος στα κάλλη τι είναι ο πόνος.

Π


Παιδιά

  • Κάνε παιδιά να δεις καλό.
  • Γιος ο γαμπρός δε γίνεται κι η νύφη θυγατέρα.
  • Του παιδιού μου το παιδί,είναι δυο φορές παιδί μου.

Παράπονα

  • Άλλος μαυρομάτα και άλλος τσιμπλομάτα.
  • Δεν είμαι φαγάς, είμαι παραπονιάρης.

Πειθώς

  • Λέγε-λέγε το κοπέλι, κάνει την κυρά και θέλει.
  • Όπου δεν πίπτει λόγος, πίπτει ράβδος.

Πολιτική & Εξουσία

  • Φωνή λαού οργή Θεού.
  • Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό.

Προβλήματα

  • Όποιος δεν έχει παντρέψει κόρη και δεν έχει κτίσει σπίτι, δεν ξέρει τι θα πει πρόβλημα.

Προνοητικότητα

  • Φύλαγε τα ρούχα σου να έχεις τα μισά.
  • Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν.

Προσαρμογή

  • Στο καλάθι δεν χωρεί, στο κοφίνι περισσεύει.
  • Κατά το ζώο και το φόρτωμα.
  • Δεν κάνει ούτε στο σακί ούτε στο σακούλι.
  • Ό,τι κάνει ο κόσμος, θα κάνει κι ο Κοσμάς.

Προσπάθεια

  • Κάθε αρχή και δύσκολη.
  • Δεν χωράνε δυο καρπούζια σε μια μασχάλη.

Σ


Σιγουριά

  • Χαρτιά γραμμένα, στόματα βουλωμένα.
  • Βασιλική διαταγή και τα σκυλιά δεμένα.
  • Στο τέλος ξυρίζουν το γαμπρό.
  • Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε.
  • Κάλλιο ένα και στο χέρι, παρά χίλια και καρτέρει.
  • Μη δεις ψηλό και φοβηθείς, κοντό κι αναθαρρέψεις.
  • Ακόμα δεν τον είδαμε και Γιάννη τον εβγάλαμε.
  • Μην κουνάς τα πόδια σου πριν ανεβείς στο γάιδαρο.
  • Μην παίζεις με τη φωτιά.

Σπίτι

  • Άμα δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει.

Συγκρούσεις

  • Κι εγώ κακό χερόβολο και συ κακό δεμάτι.
  • Μαλώνουνε σαν τις κακές συννυφάδες.
  • Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα.
  • Όποιος φτύνει κατά πάνω, φτύνει τα μούτρα του.
  • Φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης.

Σύγχυση

  • Μαντζουράνα στο κατώφλι, γάιδαρος στα κεραμίδια.
  • Από την πόλη έρχομαι και στην κορυφή κανέλα.
  • Όπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει.
  • Απ' τη λεχώνα κι απ' τη μαμή, εχάθη το παιδί.

Συμβιβασμός

  • Στην αναβροχιά, καλό είν' και το χαλάζι.
  • Όπως μου βαράνε χορεύω.
  • Απ' τα ολότελα, καλή και η Παναγιώταινα.

Συμβουλές

  • Άκουσε γέρου συμβουλή και παιδεμένου γνώση.
  • Αν αρτυθείς να είν' αρνί, αν κλέψεις ναν' χρυσάφι, κι αν αγαπήσεις και καμιά να τη ζηλεύει η γειτονιά.

Συμφέρον

  • Κοντά στο βασιλικό ποτίζεται κι η γλάστρα.
  • Δεν έγινα παπάς ν' αγιάσω, έγινα παπάς για να περάσω.
  • Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει.
  • Ο παπάς βλογάει πρώτα τα δικά του γένια.

Συναναστροφές

  • Όμοιος τον όμοιο κι η κοπριά στα λάχανα.
  • Με στραβό σαν κοιμηθείς, το πρωί θ' αλληθωρίζεις.
  • Κάνεις το χωριάτη φίλο; Κράτα και κομμάτι ξύλο.
  • Κατά φωνή και γάιδαρος.
  • Πως πάνε οι στραβοί στον Άδη; ένας κοντά στον άλλονε.

Συνήθεια

  • Καλόμαθε η γριά στα σύκα και εμπαινόβγαινε κι εζήτα.
  • Έμαθα γδυτός και ντρέπομαι ντυμένος.
  • Μεγάλο θάμα, τρεις μέρες.

Σχετικότητα

  • Κλαίν' οι χήρες, κλαίν' κι οι παντρεμένες.
  • Στους τυφλούς ο μονόφθαλμος βασιλεύει.
  • Ο κακός γείτονας κάνει τον καλό νοικοκύρη.

Τ


Τέλος

  • Τα στερνά νικούν τα πρώτα.
  • Το μυρμήγκι, σαν είναι να χαθεί, βγάζει φτερά.
  • Το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω.

Τύχη & Πεπρωμένο

  • Όποιου του μέλλει να πνιγεί, δεν πάει από κρεμάλα.
  • Αν έχεις τύχη διάβαινε και ριζικό περπάτει.
  • Επαναλαμβανόμενη σύμπτωση παύει να είναι σύμπτωση.
  • Ο καλός καλό δεν έχει.
  • Κάθε ημέρα δεν είναι τ' Αϊ Γιαννιού.
  • Αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει.
  • Η τύχη βοηθάει τον τολμηρό.

Υ


Υγεία

  • Έχε τα πόδια σου ζεστά, την κεφαλή σου κρύα, τον στόμαχόν σου ελαφρύ,γιατρού δεν έχεις χρεία.
  • Τετάρτη και Παρασκευή τα νύχια σου μην κόψεις,την Κυριακή να μη λουσθείς, αν θέλεις να προκόψεις.
  • Πότε ο Γιάννης δεν μπορεί, πότε ο κώλος τον πονεί.
  • Ο άρρωστος θέλει γιατρό κι ο πεθαμένος κλάμα.

Υπερβολές

  • Μεγάλη μπουκιά φάε, μεγάλη κουβέντα μην πεις.
  • Σιγά μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου.
  • Έκαψ' την καλύβα του να μη τον τρων' οι ψύλλοι.
  • Όποιος έχει πολύ πιπέρι, ρίχνει και στα λάχανα.
  • Όλα τα 'χε η Μαριορή, ο φερετζές της έλειπε.
  • Είπε ο γάιδαρος τον πετεινό κεφάλα.
  • Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα και μικρό καλάθι.

Υποκρισία

  • Κίνησε ο Οβριός για το παζάρι κι ήταν ημέρα Σάββατο.
  • Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις.
  • Στην γειτονιά τριαντάφυλλο και μες στο σπίτι αγκάθι.

Υπόληψη

  • Κάλλιο να σου βγει το μάτι παρά το όνομα.
  • Η τιμή τιμή δεν έχει και χαρά στον που την έχει.
  • Κάλλια 'χω να με βλαστημούν, παρά να με λυπούνται.

Υπομονή

  • Το καλό πράγμα αργεί να γίνει.
  • Και τα καλά δεχούμενα, και τα κακά.
  • Φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι.

Υποσχέσεις

  • Μην τάξεις σ' άγιο κερί και σε παιδί κουλούρι.
  • Αλλού τα κακαρίσματα κι αλλού γεννάν' οι κότες.
  • Ψάρια στο γιαλό, τόσο τα πουλώ.

Φ


Φαϊ

  • Αν ήταν η ζήλια ψώρα, θα γέμιζε όλη η χώρα.
  • Ν' άκουγε ο Θεός τον κόρακα, όλοι οι γάιδαροι θα ψοφούσαν.

Φιλία

  • Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους.
  • Αν δε ταιριάζαμε, δεν θα συμπεθεριάζαμε.
  • Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι.
  • Ο καλός φίλος στην ανάγκη φαίνεται.
  • Αν έχεις τέτοιους φίλους, τι τους θέλεις τους εχθρούς.
  • Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει.
  • Αγάπα το φίλο σου με τα ελαττώματά του.
  • Βρήκε ο Φίλιππος το Ναθαναήλ.
  • Δείξε μου τους φίλους σου, να σου πω ποιος είσαι.

Φόβος

  • Ο φόβος φυλάει τα έρμα.
  • Ο διάβολος έχει πολλά ποδάρια.
  • Άμα δεις λαγόν εμπρός σου, τρεις φορές καν' το σταυρό σου.
  • Ο βρεγμένος τη βροχή δεν τη φοβάται.
  • Φοβάται ο Γιάννης το θεριό, και το θεριό το Γιάννη.
  • Καθαρός ουρανός αστραπές δε φοβάται.
  • Δε φοβάται ο παστουρμάς τ' αλάτι.

Φτώχεια

  • Αργεί ο Θεός και σκάει ο φτωχός.
  • Του φτωχού το εύρημα, ή καρφί ή πέταλο.
  • Νηστεύει ο δούλος του Θεού, γιατί δεν έχει να φάει.
  • Έχει ο σάκος άλευρα; Χριστός Ανέστη. Δεν έχει; θάνατον πατήσας.
  • Ψωμί δεν έχουμε, τυρί ζητάμε.
  • Τον φτωχό και το χωριάτη ξένη έγνοια το γερνάει.
  • Η φτώχεια θέλει καλοπέραση.
  • Όπου φτωχός κι η μοίρα του.
  • Φτωχό τ' αρνί, πλατιά ουρά.
  • Η φτώχεια φέρνει γκρίνια.

Φύση & Περιβάλλον

  • Ο Μάης έχει τ' όνομα κι ο Απρίλης τα λουλούδια.
  • Να 'σαι καλά τον Αύγουστο που 'ναι παχιές οι μύγες.
  • Ο Απρίλης με τα λούλουδα και ο Μάης με τα ρόδα.